Excel va Google Sheets’da dublikatlarni topish va o‘chirish

Qisqa javob: harakatlar tartibi

1. Asl ma’lumotlarni saqlang — varaq yoki butun faylning nusxasini oling.
2. Takrorlarni ajratib ko‘rsating — muammo ko‘lamini ko‘rish va ular haqiqatan dublikat ekaniga ishonch hosil qilish uchun.
3. Ularni o‘rnatilgan vosita bilan o‘chiring yoki alohida varaqda formula bilan noyob ro‘yxat yig‘ing.

O‘rnatilgan o‘chirish tez ishlaydi, lekin ma’lumotlarni o‘zgartiradi. Formulalar hech narsani o‘chirmaydi va manba o‘zgarganda qayta hisoblanadi.

Asl ma’lumotlarni qanday saqlash kerak

• Varaq nusxasi — varaq yorlig‘ida o‘ng tugma → Move or Copy (Excel) yoki Duplicate (Google Sheets).
• Qator raqami ustuni. 1, 2, 3… raqamlari bilan ID ustunini qo‘shing — tozalash va saralashdan keyin u orqali dastlabki tartibni qaytarish mumkin.
• Versiyalar tarixi. Google Sheets’da u doim bor: File → Version history. Excel’da u OneDrive yoki SharePoint’dagi fayllar uchun mavjud.
• Bekor qilish (Ctrl+Z) faqat fayl yopilguncha ishlaydi — unga tayanmang.

Dublikatlarni ajratib ko‘rsatish

Excel: ustunni belgilang → Home → Conditional Formatting → Highlight Cells Rules → Duplicate Values. Barcha takrorlar, birinchi uchrashuv ham, rang bilan bo‘yaladi.

Google Sheets: diapazonni belgilang → Format → Conditional formatting → «Custom formula is» ni tanlang va kiriting:

=COUNTIF($A:$A, $A1)>1

Qoida diapazoni formulada ko‘rsatilgan birinchi katakdan (bu yerda A1) boshlanishi kerak. Ma’lumotlaringiz A2 dan boshlansa, $A2 dan foydalaning.

O‘rnatilgan o‘chirish vositasi

Excel: jadvalni belgilang → Data → Remove Duplicates. Ma’lumotlarda sarlavha bor-yo‘qligini belgilang va qatorlar qaysi ustunlar bo‘yicha taqqoslanishini tanlang.

Google Sheets: Data → Data cleanup → Remove duplicates. Sozlamalar xuddi shunday: sarlavha qatori va taqqoslanadigan ustunlar.

Nimani bilish muhim:

• Yuqoridan birinchi uchrashuv qoladi, qolgan qatorlar to‘liq o‘chiriladi. Eng so‘nggi yozuvni saqlash kerak bo‘lsa, avval ma’lumotlarni sana bo‘yicha yangidan eskiga saralang.
• Faqat tanlangan ustunlar taqqoslanadi. Faqat «Telefon» ustunini belgilasangiz, boshqa maydonlar farq qilsa ham, telefoni bir xil qatorlar o‘chiriladi.

UNIQUE formulasi: o‘chirmasdan toza ro‘yxat

=UNIQUE(A2:A500)

Funksiya takrorlarsiz ro‘yxat qaytaradi va ma’lumotlar o‘zgarganda o‘zi yangilanadi. Bir nechta ustun bersangiz, =UNIQUE(A2:C500), u noyob qatorlarni qaytaradi. Funksiya Google Sheets’da va Excel’ning zamonaviy versiyalarida bor, eskilarida esa yo‘q.

COUNTIF: yordamchi ustunda takrorlarni belgilash

Har qanday versiyada ishlaydi va aynan qaysi qatorlar takrorlanayotganini ko‘rsatadi. Bo‘sh ustunga yozing va pastga torting:

=COUNTIF($A$2:A2, A2)

Diapazon formula bilan birga «o‘sadi», shuning uchun birinchi uchrashuv 1, ikkinchisi 2 va hokazo oladi. 1 dan katta qiymatlarni filtrlang — bular birinchilarini saqlab, o‘chirsa bo‘ladigan takrorlar. Har bir qiymatning umumiy sonini bilish kerak bo‘lsa, qotirilgan diapazondan foydalaning: =COUNTIF($A$2:$A$500, A2).

Bir nechta ustun bo‘yicha dublikatlar

Ba’zan dublikat — bir vaqtda bir nechta maydonning mos kelishi: ism va sana, tovar va ombor.

• COUNTIFS bir nechta shartni tekshiradi:

=COUNTIFS($A$2:A2, A2, $B$2:B2, B2)

• Kalit ustun — maydonlarni birlashtiring va takrorlarni shu ustun bo‘yicha qidiring: =A2&"|"&B2. Ajratgich «12» + «3» ning «1» + «23» bilan mos kelib qolmasligi uchun kerak.
• O‘rnatilgan vosita ham buni uddalaydi: kerakli ustunlarni belgilang, xolos.

Yashirin dublikatlar

Dastur inson bir xil ko‘radigan qiymatlarni turlicha deb hisoblaydi:

• Boshida, oxirida yoki o‘rtasida ortiqcha bo‘shliqlar — ularni TRIM funksiyasi bilan olib tashlang.
• Harf registri — ajratib ko‘rsatish va o‘chirish odatda uni farqlamaydi, lekin kalit ustun yasashda matnni LOWER bilan bir ko‘rinishga keltirgan ma’qul.
• Telefon va sanalarning turli formati: «+998 90…» va «99890…» formula uchun turli satrlar. Dublikat qidirishdan oldin ma’lumotlarni bitta formatga keltiring.