Nginx’da keshlash: backend javoblarini qanday keshlash mumkin

Qisqa javob

proxy_cache — bu backend javoblari uchun Nginx’ning diskdagi keshi. Xuddi shu sahifaga takroriy so‘rov keshdan beriladi va ilova umuman chaqirilmaydi. Asosiy sozlama ikki qismdan iborat:

# http blokida
proxy_cache_path /var/cache/nginx/app levels=1:2 keys_zone=app_cache:10m
                 max_size=1g inactive=60m use_temp_path=off;

server {
    location / {
        proxy_pass http://app_backend;
        proxy_cache app_cache;
        proxy_cache_valid 200 301 10m;
        proxy_cache_valid 404 1m;
        add_header X-Cache-Status $upstream_cache_status;
    }
}

• keys_zone — kalitlar va metama’lumotlar saqlanadigan xotira zonasining nomi va hajmi.
• max_size — diskdagi joy chegarasi; eski yozuvlar avtomatik o‘chiriladi.
• inactive — shu vaqt ichida murojaat bo‘lmasa, yozuv hali «yangi» bo‘lsa ham o‘chiriladi.
• proxy_cache_valid — muayyan kodli javoblar qancha vaqt saqlanadi.

X-Cache-Status sarlavhasi HIT, MISS, BYPASS, STALE va boshqa holatlarni ko‘rsatadi — keshni curl -I bilan tekshirish qulay.

Kesh kaliti

Kalit qaysi so‘rovlar «bir xil» hisoblanishini belgilaydi. Standart qiymat — $scheme$proxy_host$request_uri. Bitta upstream ortida bir nechta domen bo‘lsa, hostni aniq qo‘shing:

proxy_cache_key "$scheme$request_method$host$request_uri";

Kalitga javob bog‘liq bo‘lgan hamma narsani qo‘shing: masalan, til URL’dan emas, cookie’dan aniqlansa — tilni ham. Aks holda foydalanuvchi sahifani boshqa tilda oladi.

Avtorizatsiyadan o‘tgan foydalanuvchilarni keshlamang

Keshlashning asosiy xavfi — bir foydalanuvchiga boshqasining shaxsiy ma’lumotlarini ko‘rsatib qo‘yish. Sessiya cookie’si bor so‘rovlar uchun keshni o‘qishda ham, yozishda ham chetlab o‘tish kerak:

proxy_cache_bypass $cookie_sessionid $http_authorization;
proxy_no_cache     $cookie_sessionid $http_authorization;

• proxy_cache_bypass — javobni keshdan olmaslik.
• proxy_no_cache — javobni keshga saqlamaslik.

O‘zgaruvchilardan biri bo‘sh bo‘lmasa va 0 ga teng bo‘lmasa, qoida ishlaydi. /admin, savat, buyurtma rasmiylashtirish va shaxsiy ma’lumotli API’larni ham keshlamang — ularni proxy_cachesiz alohida locationlarga ajratish eng oson yo‘l.

Nginx standart holatda backend sarlavhalarini hisobga oladi: Set-Cookie yoki Cache-Control: private, no-store bor javoblar keshga tushmaydi. Bu himoya mexanizmi, uni proxy_ignore_headers orqali faqat oqibatlarini tushungan holda o‘chiring.

Nosozlikda eskirgan keshni berish

Backend ishlamay qolganda yoki ortiqcha yuklanganda kesh saytni qutqarishi mumkin:

proxy_cache_use_stale error timeout updating http_500 http_502 http_503 http_504;
proxy_cache_background_update on;
proxy_cache_lock on;

• proxy_cache_use_stale — backend xato bersa, xato o‘rniga eskirgan nusxani berish.
• updating va proxy_cache_background_update — yozuv fonda yangilanayotganda foydalanuvchilar kutmasdan eski versiyani oladi.
• proxy_cache_lock — kesh bo‘lmaganda backend’ga faqat bitta so‘rov boradi, qolganlari uning natijasini kutadi. Bu mashhur yozuv muddati tugaganda so‘rovlar ko‘chkisidan himoya qiladi.

Keshni qanday tozalash mumkin

proxy_cache_purge direktivasi faqat tijoriy NGINX Plus’da bor. Bepul versiyada boshqa yondashuvlar qo‘llanadi:

Kontent saytlar uchun ko‘pincha qisqa TTL va proxy_cache_use_stale kombinatsiyasi yetarli: sahifalar tez yangilanadi, sayt esa nosozlikda ham ochiq qoladi.

Ko‘p uchraydigan xatolar

• Shaxsiy ma’lumotli sahifalarni keshlash — eng xavfli xato.
• X-Cache-Status yo‘q, kesh umuman ishlayaptimi — noma’lum.
• Kalitda host yoki til yo‘q — foydalanuvchilar sahifaning boshqa versiyasini ko‘radi.
• Kesh katalogiga Nginx ishlayotgan foydalanuvchi yoza olmaydi.