Korporativ pochtani yangi provayderga xatlarni yo‘qotmasdan ko‘chirish

Qisqa javob: xatlar nega yo‘qoladi va bunga qanday yo‘l qo‘ymaslik kerak

Ko‘chish paytida xatlar uch sababga ko‘ra yo‘qoladi: qaysidir manzil unutilgan, arxiv ko‘chirilmagan yoki almashtirish vaqtida pochtaning bir qismi allaqachon o‘chirilgan eski serverga borgan. Ishonchli reja uchalasini ham yopadi:

1. Inventarizatsiya — aynan nima ko‘chadi.
2. Yangi provayderni tayyorlash — qutilar, aliaslar, DKIM.
3. Eski pochtani oldindan nusxalash.
4. Past TTL bilan MX’ni almashtirish.
5. Yakuniy sinxronizatsiya va ikki server parallel ishlaydigan davr.
6. SPF’ni tozalash va eski pochtani o‘chirish.

1-qadam. Inventarizatsiya

Pochtaga oid hamma narsaning jadvalini tuzing:

• xodimlarning qutilari va ularning hajmi;
• aliaslar va guruhlar: info@, sales@, hr@ — ularni kim oladi;
• yo‘naltirish qoidalari va avtojavoblar;
• umumiy qutilar va berilgan kirish huquqlari;
• domen nomidan xat yuboradigan xizmatlar: sayt, CRM, buxgalteriya, xabarnomalar, skanerlar va printerlar;
• joriy DNS-yozuvlar: MX, SPF, DKIM, DMARC, autodiscover.

Aynan unutilgan aliaslar va xizmatlar ko‘pincha «yo‘qolgan» xatlar manbasiga aylanadi.

2-qadam. Yangi provayderni tayyorlang

• Domenni yangi provayderda tasdiqlang, lekin MX’ni hozircha o‘zgartirmang.
• Jadval bo‘yicha barcha qutilar, aliaslar va guruhlarni yarating.
• Yangi provayderning DKIM kalitini yarating va DNS’da e’lon qiling. Odatda provayderlarning selektorlari har xil, shuning uchun eski va yangi kalitlar bir vaqtda yashay oladi.
• Yangi provayderni eskisini o‘chirmasdan SPF’ga qo‘shing: v=spf1 include:<eski> include:<yangi> ~all.

3-qadam. TTL’ni oldindan pasaytiring

TTL dunyo bo‘ylab DNS-serverlar yozuvni qancha vaqt keshda saqlashini belgilaydi. Agar MX’ning TTL’i bir sutka bo‘lsa, almashtirishdan keyin ham ba’zi jo‘natuvchilar bir sutka davomida eski serverga xat yuboraveradi.

MX yozuvining TTL’ini oldindan bir necha daqiqagacha pasaytiring — kamida joriy TTL muddatiga teng vaqt avval. Shunda almashtirish paytida keshlar tez yangilanadi.

4-qadam. Eski pochtani nusxalang

Ikki asosiy usul bor:

• Provayderning import vositalari. Google Workspace, Microsoft 365 va Yandex 360’da IMAP orqali o‘rnatilgan migratsiya vositalari mavjud. Kichik jamoalar uchun bu eng oson yo‘l.
• imapsync — ikki IMAP-server o‘rtasida papka va xatlarni nusxalaydigan universal utilita; qayta ishga tushirilganda faqat yangilarini ko‘chiradi:

imapsync \
  --host1 imap.old-provider.com --user1 user@company.uz --passfile1 old.pass --ssl1 \
  --host2 imap.new-provider.com --user2 user@company.uz --passfile2 new.pass --ssl2

Parollarni buyruq qatorida emas, fayllarda saqlang va migratsiyadan keyin o‘chiring. Katta qutilarni oldindan nusxalang — birinchi o‘tish ko‘p vaqt olishi mumkin.

E’tibor bering: IMAP faqat xatlarni ko‘chiradi. Kontaktlar, kalendarlar va filtrlash qoidalari alohida — eksport yoki yangi provayder vositalari orqali ko‘chiriladi.

5-qadam. MX’ni almashtiring

• Tinch vaqtni tanlang: kechqurun yoki dam olish kunlari.
• MX-yozuvlarni yangi provayderniki bilan almashtiring va eskilarini o‘chiring.
• DNS javobi o‘zgarganini tekshiring: nslookup -type=mx company.uz.
• Tashqi manzillardan asosiy qutilar va aliaslarga test xatlar yuboring.

6-qadam. Almashtirish paytida kelgan xatlar

Keshlar yangilanayotgan vaqtda xatlarning bir qismi hali ham eski serverga tushadi. Shuning uchun:

• MX almashtirilgandan keyin bir necha kun eski qutilarni o‘chirmang;
• takroriy sinxronizatsiyani ishga tushiring (imapsync yoki qayta import) — u yangi xatlarni ham nusxalaydi;
• faqat shundan keyin eski obunani yoping.

7-qadam. Xodimlar va yakuniy tozalash

Xodimlarga oldindan qisqa yo‘riqnoma yuboring: ko‘chish sanasi, yangi pochtaga qanday kirish, yangi IMAP/SMTP sozlamalari, ilova paroli kerakmi va telefondagi pochta bilan nima qilish kerak.

Ko‘chishdan keyin:

• eski provayderni SPF’dan olib tashlang va uning DKIM-yozuvini o‘chiring;
• TTL’ni odatiy qiymatiga qaytaring;
• sayt, CRM va boshqa xizmatlarning SMTP-sozlamalarini yangilang;
• DMARC hisobotlarini tekshiring: tekshiruvdan o‘tmayotgan qonuniy jo‘natuvchilar yo‘qmi.