BIM nima va u qurilish kompaniyalariga nima uchun kerak
Asoslar3 daqInnovialabs tahririyati
Qisqacha
BIM — binoning axborot modeli bo‘lib, undagi har bir element o‘lcham, material, narx va muddat haqida ma’lumot saqlaydi; u xatolarni qurilishdan oldin topadi va loyihani byudjet hamda jadval bilan bog‘laydi.
BIM oddiy so‘zlar bilan
BIM (Building Information Modeling) — obyektni yagona axborot modeli orqali loyihalash va yuritish usuli. Chizmalar to‘plamidan farqli o‘laroq, model chiziqlardan emas, obyektlardan iborat: devor o‘z qalinligi, materiali, issiqlik izolyatsiyasi qatlami va qavatini «biladi», deraza — ishlab chiqaruvchisi va xususiyatlarini, quvur — diametri va qaysi tizimga tegishli ekanini.
Bunday modeldan rejalar, kesimlar, spetsifikatsiyalar va hajmlar vedomosti avtomatik olinadi. Elementni bir joyda o‘zgartirsangiz, o‘zgarish barcha ko‘rinish va jadvallarda paydo bo‘ladi. Har bir chizma qo‘lda tahrirlanadigan klassik CAD dan asosiy farq ham shunda.
BIM yetuklik darajalari
Kompaniya BIM dan qanchalik chuqur foydalanishini tasvirlash uchun ko‘pincha darajalar shkalasi qo‘llaniladi:
| Daraja | Amalda nimani anglatadi |
|---|---|
| Level 0 | Qog‘oz yoki tekis 2D chizmalar, umumiy qoidalarsiz fayl almashish |
| Level 1 | 2D va alohida 3D-modellar, nomlash va papkalar bo‘yicha umumiy standart, lekin har bir yo‘nalish alohida ishlaydi |
| Level 2 | Har bir yo‘nalish o‘z modelini yuritadi, modellar kelishilgan formatda (ko‘pincha IFC) muntazam birlashtiriladi |
| Level 3 | Barcha ishtirokchilar bir vaqtda ishlaydigan bulutdagi yagona umumiy model |
Ko‘pchilik kompaniyalar uchun 2-daraja oqilona maqsad: u barcha jarayonlarni keskin qayta qurmasdan asosiy foydani beradi.
BIM «o‘lchamlari» haqida ham gapiriladi: 4D — jadval bilan bog‘langan model, 5D — narx bilan, 6D — bino ekspluatatsiyasi bilan.
BIM qurilish kompaniyasiga nima beradi
Kolliziyalarni qurilishdan oldin topish
Clash detection — birlashtirilgan modeldagi kesishmalarni avtomatik tekshirish. Dastur havo kanali to‘sin orqali o‘tadigan yoki quvurlar kabel lotoklari bilan to‘qnashadigan joylarni topadi. Chizmalarda bunday xatolar ko‘pincha qurilish maydonida aniqlanadi va tuzatish demontaj hamda to‘xtab qolishni talab qiladi. Modelda esa ular loyihalash bosqichida ko‘rinadi.
Aniq hajmlar va byudjet bilan bog‘lanish
Model elementlari ma’lumot saqlagani uchun hajmlar vedomosti qo‘lda hisoblanmaydi, balki modeldan shakllanadi. Hajmlarni narxlar bilan bog‘lasangiz, loyiha bilan birga yangilanadigan smeta olasiz. Beton markasi yoki orayopma qalinligini o‘zgartirsangiz, narxga ta’siri darhol ko‘rinadi.
Jadval bilan bog‘lanish
4D rejimida model elementlari kalendar rejadagi vazifalarga bog‘lanadi. Qurilishni haftama-hafta «ijro etib», biror tizim montaji uning asosi tayyor bo‘lishidan oldin rejalashtirilganini yoki bir uchastkada bir vaqtda bir nechta brigada ishlashini ko‘rish mumkin.
Ekspluatatsiya uchun hujjatlar
Obyekt topshirilgandan keyin model ekspluatatsiya xizmati uchun asos bo‘ladi: muhandislik tarmoqlari qayerdan o‘tadi, qanday uskuna o‘rnatilgan va unga qachon xizmat ko‘rsatish kerak.
BIM ni joriy etish uchun kompaniyaga nima kerak
BIM — avvalo jarayonlarning o‘zgarishi, dastur sotib olish emas.
- Maqsad. Siz uchun eng muhimi nima ekanini aniqlang: kamroq qayta ishlash, aniq smetalar, muddatlar nazorati yoki buyurtmachi talablari.
- Standart. Qoidalarni yozing: modellar tuzilmasi, nomlash, har bir bosqichdagi detallashtirish darajasi (LOD), almashinuv formatlari.
- BIM Execution Plan (BEP). Aniq loyiha uchun hujjat: qaysi model uchun kim javobgar, modellar qachon birlashtiriladi, kolliziyalar qanday qayd etiladi.
- Dasturlar. Arxitektura, konstruksiyalar va muhandislik tizimlari uchun modellashtirish vositalari hamda birlashtirilgan model va kolliziyalarni tekshirish vositasi.
- Umumiy ma’lumotlar muhiti (CDE). Versiyalar va kirish huquqlari bilan modellar va hujjatlarni saqlashning yagona joyi.
- Odamlar. Loyihachilarni o‘qitish va BIM-koordinator yoki BIM-menejer roli.
- Uskunalar. Yirik obyektlar modellari kuchli ish stansiyalarini talab qiladi.
Qanday boshlash kerak
- O‘rtacha hajmdagi pilot loyihani tanlang.
- Kichik jamoa tuzing va koordinator tayinlang.
- Minimal standart va BEP ni tasdiqlang.
- Loyihani modeldan hujjatlar chiqarish va kolliziyalarni tekshirishgacha olib boring.
- Natijalarni tahlil qiling, standartni takomillashtiring va shundan keyingina kengaytiring.
Ko‘p uchraydigan xatolar
- Standart va o‘qitishsiz litsenziyalar sotib olib, natija kutish.
- Kerak bo‘lmagan joyda ortiqcha detallashtirish bilan modellashtirish.
- Modellarni umumiy muhit va versiya nazoratisiz turli odamlarda saqlash.
- Modeldan faqat chiroyli vizualizatsiya uchun foydalanib, smeta va jadvallarni alohida yuritishda davom etish.