Shaxsga doir ma’lumotlar qonuni: sayt va ilovalar uchun talablar

Qisqa javob

Asosiy hujjat — O‘zbekiston Respublikasining «Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida»gi Qonuni (2019-yil 2-iyuldagi O‘RQ-547-son). Saytlar va ilovalar uchun undan to‘rtta asosiy majburiyat kelib chiqadi:

1. Ma’lumotlarni qayta ishlash uchun insonning roziligini olish (qonunda to‘g‘ridan-to‘g‘ri nazarda tutilgan hollar bundan mustasno).
2. O‘zbekiston fuqarolarining ma’lumotlarini O‘zbekistondagi serverlarda saqlash — lokalizatsiya talabi.
3. Shaxsga doir ma’lumotlar bazasini Shaxsga doir ma’lumotlar bazalari davlat reestrida ro‘yxatdan o‘tkazish.
4. Ma’lumotlarni huquqiy, tashkiliy va texnik choralar bilan himoya qilish.

Buzilishlar ma’muriy, ayrim hollarda esa jinoiy javobgarlikka sabab bo‘ladi. Ushbu maqola huquqiy maslahat emas, balki sharh: ifodalar va ijro tartibi vaqti-vaqti bilan aniqlashtiriladi, shuning uchun qonun va qonunosti hujjatlarining amaldagi tahririni tekshiring.

Shaxsga doir ma’lumotlar nima

Insonni to‘g‘ridan-to‘g‘ri yoki bilvosita aniqlash imkonini beradigan har qanday axborot: F.I.Sh., telefon, email, manzil, pasport ma’lumotlari, fotosurat, geolokatsiya, akkaunt bilan bog‘langan qurilma identifikatorlari. Sayt uchun bu odatda ariza, ro‘yxatdan o‘tish va buyurtma shakllaridagi ma’lumotlar, shuningdek CRM, xabarnomalar va foydalanuvchiga bog‘langan analitika.

Qonun bazaning mulkdori (qaysi ma’lumotlar va nima uchun qayta ishlanishini hal qiladi) va operatori (ularni mulkdor topshirig‘i bilan qayta ishlaydi) o‘rtasida farq qiladi. Saytga ega kompaniya odatda mulkdor; hosting, CRM servisi yoki pudratchi — operatorlar.

Ma’lumotlarni lokalizatsiya qilish

2021-yil apreldan 27-1-modda amal qiladi: O‘zbekiston fuqarolarining shaxsga doir ma’lumotlari axborot texnologiyalari, jumladan internet orqali qayta ishlanganda, ularni yig‘ish, tizimlashtirish va saqlash O‘zbekiston hududida jismonan joylashgan va Davlat reestrida ro‘yxatdan o‘tgan texnik vositalardagi bazalarda amalga oshirilishi kerak.

Amalda bu quyidagini anglatadi:

• Fuqarolar ma’lumotlari bo‘lgan asosiy baza — O‘zbekistondagi data-markaz serverida yoki mahalliy bulut provayderida.
• Xorijiy servislar (CRM, xabarnomalar, shakllar, chat-botlar, foydalanuvchi ma’lumotlari bilan analitika) alohida baholashni talab qiladi: ma’lumotlar jismonan qayerda saqlanadi va bunday sxema maqbulmi.
• Xorijdagi nusxalar yoki transchegaraviy uzatish kabi masalalar turlicha talqin qilinadi — ularni yurist bilan kelishib oling.

Rozilik

• Rozilik aniq bo‘lishi kerak: mayda shriftdagi jumla emas, oldindan belgilanmagan alohida katakcha.
• Foydalanuvchi qaysi ma’lumotlarni, qanday maqsadda va qancha muddat qayta ishlashingizni, ularni kimga uzatishingizni tushunishi kerak.
• Rozilikni qaytarib olish mumkin — buning usulini va ma’lumotlarni o‘chirish tartibini nazarda tuting.
• Maqsad uchun faqat keraklisini yig‘ing: ariza shakliga pasport ma’lumotlari kerak emas.
• Rozilik dalilini saqlang: sana, matn versiyasi, manba.

Bazani ro‘yxatdan o‘tkazish

Shaxsga doir ma’lumotlar bazalari vakolatli davlat organi yuritadigan Shaxsga doir ma’lumotlar bazalari davlat reestrida ro‘yxatdan o‘tkazilishi lozim. Ro‘yxatdan o‘tishni ma’lumot yig‘ishni boshlashdan oldin qilgan ma’qul, baza haqidagi ma’lumotlar o‘zgarganda esa ularni yangilab turish kerak. Ma’lumot topshirishning amaldagi tartibini vakolatli organ yoki yuristdan aniqlang: tartib o‘zgarishi mumkin.

Onlayn biznes uchun amaliy qadamlar

1. Inventarizatsiya: ma’lumotlar yig‘iladigan va saqlanadigan barcha joylarni sanab chiqing (shakllar, CRM, 1C, pochta, jadvallar, botlar, analitika).
2. Hosting: fuqarolar ma’lumotlari bo‘lgan bazalarni O‘zbekistondagi serverlarga ko‘chiring.
3. Tashqi servislar: har biri ma’lumotlarni qayerda saqlashini aniqlang va undan foydalanishni davom ettirish-ettirmaslikni hal qiling.
4. Hujjatlar: saytda shaxsga doir ma’lumotlarni qayta ishlash siyosati, rozilik matni, ma’lumotlarni himoya qilish bo‘yicha ichki nizom.
5. Shakllar: oldindan belgilanmagan rozilik katakchasi va siyosatga havola.
6. Mas’ul shaxs: ma’lumotlarni qayta ishlash uchun javobgar xodim yoki bo‘linmani tayinlang.
7. Davlat reestrida bazani ro‘yxatdan o‘tkazing.
8. Xavfsizlik: HTTPS, kirish huquqlarini chegaralash, kirish jurnallari, zaxira nusxalar, maxfiy ma’lumotlarni shifrlash.
9. Subyektlar so‘rovlari: ma’lumotlar bilan tanishish, ularni o‘zgartirish va o‘chirish haqidagi so‘rovlarga javob berish jarayoni.